Theo khả năng di chuyển, có thể nhận diện cần cẩu cố định, cần cẩu chạy theo đường bố trí và cẩu di động trên bộ di chuyển. Trong nhóm di động, bánh lốp và bánh xích là hai đặc điểm dễ thấy. Cách phân loại này cần đi cùng phạm vi sử dụng, vì di chuyển máy không đồng nghĩa di chuyển khi đang mang tải.
Khả năng đổi vị trí ảnh hưởng đến đường tiếp cận, tổ chức máy và thời gian chuẩn bị. Nó không tự xác nhận sức nâng hoặc loại cần. Một máy bánh xích và một máy bánh lốp vẫn có thể dùng những kết cấu cần khác nhau.
Máy cố định: đổi vị trí tải trong vùng thiết kế
Cần cẩu cố định gắn với vị trí lắp hoặc kết cấu đỡ được chuẩn bị. Dù nền máy không đổi chỗ, bộ phận làm việc vẫn có thể quay hoặc tạo chuyển động đưa tải trong vùng được thiết kế. Cố định vì vậy không có nghĩa tải chỉ được đưa thẳng lên xuống.
Khi muốn chuyển máy sang nơi khác, cần xét việc tháo, lắp và thiết kế vị trí mới. Không dùng khả năng di chuyển móc để kết luận cả máy có thể đổi điểm đứng nhanh như một xe cẩu. Hạ tầng là phần của phương án sử dụng.
Máy chạy ray: phụ thuộc đường chạy
Máy có bộ chạy trên ray hoạt động trong tuyến và vùng hạ tầng tương ứng. Đường chạy giúp tổ chức một phạm vi phục vụ xác định, nhưng cũng giới hạn việc đổi sang một khu vực chưa có đường chạy. Bộ nâng và cơ cấu quay, nếu có, tiếp tục tạo các chuyển động riêng.
Trong danh mục thiết bị cảng của Liebherr, hãng phân biệt máy di động, bệ cố định và cấu hình chạy ray. Ví dụ này cho thấy bộ di chuyển là một tiêu chí thiết kế, không chỉ khác biệt về môi trường làm việc.
Bánh lốp: cần xem thiết kế khung và tuyến đi
Cẩu bánh lốp có khả năng chuyển vị trí theo thiết kế của khung và hệ thống di chuyển. Một số nhóm thiên về chuyển địa điểm qua đường, nhóm khác thiên về công việc tại hiện trường. Không nên chỉ nhìn lốp để suy ra khả năng đi đường hoặc cách đưa máy đến công trường.
Vị trí đứng vẫn phải đủ điều kiện triển khai. Xe có thể đi vào một ngõ nhưng không đủ không gian bố trí thiết bị ổn định tại điểm nâng. Vì vậy, khảo sát phải gồm cả tuyến đi và nơi làm việc, không chỉ một trong hai.
Bánh xích: tổ chức máy cùng mặt bằng
Cẩu bánh xích sử dụng dải xích theo thiết kế máy. Công việc thường cần xem cách đưa thiết bị và phụ kiện đến nơi, tổ chức lắp hoặc triển khai, cùng khả năng di chuyển trên mặt bằng. Đặc điểm bánh xích không thay việc đánh giá nền.
Không dùng hình ảnh máy hoạt động ở một công trường để khẳng định máy sẽ phù hợp mọi nền đất. Tình trạng lớp nền, tuyến di chuyển và cấu hình cần đều cần được kiểm tra. Với máy có khả năng mang tải khi di chuyển, phải đọc riêng hướng dẫn trạng thái đó.
Ba phạm vi di chuyển cần tách rõ
| Phạm vi | Nội dung cần xét |
|---|---|
| Đưa máy đến nơi | Tuyến đường, kích thước, phương tiện hỗ trợ và điều kiện phương tiện |
| Đổi điểm trong hiện trường | Nền, khoảng hở và cấu hình khi chuyển vị trí |
| Di chuyển mang tải | Hướng dẫn, bảng tải và phương án dành cho trạng thái đó |
Ba phạm vi có thể có điều kiện khác nhau trên cùng máy. Nếu một xe được vận chuyển thuận tiện, điều đó không chứng minh máy được vừa chạy vừa nâng. Cần hỏi rõ trạng thái mà bên cung cấp đang mô tả.
Di chuyển mang tải không phải quyền mặc định
OSHA 1926.1417 có nội dung riêng về di chuyển có tải, gắn với hướng dẫn nhà sản xuất và các điều kiện tổ chức. Đây là tài liệu tham khảo của Hoa Kỳ, không thay quy định Việt Nam hoặc manual của một máy cụ thể.
Người lập phương án cần biết loại trạng thái máy được phép sử dụng. Không suy rộng chế độ của máy này sang máy khác, kể cả khi cả hai có cùng bộ di chuyển. Tải, vị trí cần, nền và tuyến đi cần được xem trong đúng cấu hình.
Chọn nhóm di chuyển từ công việc
Hãy xác định công việc kéo dài tại một vị trí hay phải đổi nhiều điểm. Tiếp theo, xem hạ tầng sẵn có và đường tiếp cận. Cuối cùng, đối chiếu khả năng nâng của những máy có thể tổ chức được tại nơi làm việc.
Xem các cách phân loại cần cẩu để kết hợp tiêu chí di chuyển với kết cấu. Bài cần trục tự hành giúp hiểu tên gọi, còn bản đồ các loại xe cẩu giúp đi sâu vào từng nhóm máy.
