Xe cẩu tự hành là cách gọi thiết bị nâng có bộ di chuyển tích hợp, cho phép máy chuyển vị trí theo thiết kế. Trong tài liệu kỹ thuật, cần trục tự hành có thể bao gồm nhiều cấu hình. Trên thị trường Việt Nam, cụm từ này đôi khi được dùng riêng cho xe tải gắn cẩu, nên phải hỏi rõ loại máy trước khi đặt thuê hoặc mua.
Thuật ngữ mobile crane thường được dịch là cẩu di động hoặc cần trục tự hành. Khi đọc catalogue tiếng Anh, cần xem hình máy và tên nhóm sản phẩm thay vì đối chiếu từng từ với cách gọi của một đơn vị bán hàng.
Điểm nhận diện quan trọng nhất
Máy có phần tạo chuyển động di chuyển và phần thực hiện nâng hạ. Hai phần này được kết hợp trong cấu hình của nhà sản xuất. Bộ di chuyển có thể sử dụng bánh lốp hoặc bánh xích; phần nâng có cần và các cơ cấu phù hợp với loại thiết bị.
Khả năng tự di chuyển không đồng nghĩa với được phép đi mọi nơi. Điều kiện vận chuyển trên đường, đi trong công trường và di chuyển khi mang tải là ba vấn đề khác nhau. Mỗi vấn đề cần được kiểm tra bằng tài liệu máy và điều kiện thực tế.
Các nhóm máy có thể được gọi là tự hành
Cẩu bánh lốp có thể sử dụng khung chuyên dụng hoặc cấu hình mang cơ cấu nâng trên xe. Cẩu bánh xích sử dụng dải xích và thường được tổ chức cho công việc tại công trường. Trong từng nhóm lại có nhiều thiết kế cần và bố trí cabin khác nhau.
Báo cáo sản phẩm của Tadano phân biệt Rough Terrain, All Terrain và cẩu bánh xích ống lồng. Ví dụ này cho thấy tự hành là đặc điểm chung, không phải tên của một kết cấu cần duy nhất. Các thông số trong báo cáo cũ không nên dùng thay catalogue hiện hành của máy dự định chọn.
Vì sao xe tải gắn cẩu dễ gây nhầm lẫn?
Xe tải gắn cẩu vừa có thùng hoặc sàn chở hàng, vừa mang một cơ cấu nâng để bốc dỡ. Người sử dụng thường gọi thiết bị này là xe cẩu tự hành vì xe có thể chở hàng đến nơi rồi tự nâng hàng xuống. Đây là cách gọi theo công dụng trong hoạt động vận tải.
Trong khi đó, nhiều xe cẩu chuyên dụng dành phần lớn khung xe cho hoạt động nâng và không có sàn chở hàng như xe tải. Nếu bên thuê muốn vừa chở một kiện máy vừa tự dỡ, nhưng bên cung cấp hiểu là cẩu chuyên dụng, phương án và chi phí sẽ khác ngay từ đầu.
Tự hành không có nghĩa được vừa chạy vừa cẩu
Một số thiết bị có chế độ di chuyển mang tải theo điều kiện riêng. Điều này không thể suy rộng sang mọi cẩu tự hành. Phải có hướng dẫn đúng cấu hình, bảng tải tương ứng và phương án xét tuyến đi, nền, vị trí cần cùng trạng thái tải.
Với xe phải đứng trên chân chống để nâng, khả năng di chuyển của khung xe không làm mất yêu cầu triển khai và kiểm tra ổn định. Không được lấy việc máy chạy khỏe để kết luận máy nâng an toàn trên một mặt nền chưa được đánh giá.
Ưu điểm thực tế của bộ di chuyển tích hợp
Thiết bị có thể phục vụ nhiều điểm làm việc mà không cần lắp một đường chạy cố định như một số hệ thống trong xưởng. Khi tổ chức hợp lý, khả năng đổi vị trí giúp giảm thời gian chuẩn bị giữa các công việc phù hợp với thiết kế máy.
Tuy nhiên, tổng thời gian còn gồm vận chuyển phụ kiện, triển khai máy và chuẩn bị vị trí đứng. Máy lớn có thể cần phương tiện hỗ trợ cho đối trọng hoặc các bộ phận khác. Vì thế, nên đánh giá cả phương án tổ chức thay vì chỉ nhìn tốc độ di chuyển của xe.
Những thông tin cần nói rõ khi đặt xe
- Cần nâng hàng tại chỗ hay cần cả vận chuyển và bốc dỡ?
- Khối lượng, kích thước, điểm móc và yêu cầu giữ tư thế của vật là gì?
- Xe có thể đứng cách điểm lấy và đặt tải bao xa?
- Đường vào, nền và khoảng không triển khai có hạn chế gì?
Nếu có hình mặt bằng và bản vẽ vật cần nâng, hãy gửi cùng yêu cầu. Hai công việc cùng có tải nặng như nhau vẫn có thể cần hai loại xe khác nhau vì bán kính, cao độ và điều kiện tiếp cận không giống nhau.
Nên bắt đầu từ loại xe hay số tấn?
Hãy bắt đầu từ công việc và phạm vi cần phục vụ. Sau đó xác định nhóm máy có thể tiếp cận và triển khai, rồi mới đối chiếu sức nâng tại toàn bộ đường đi của tải. Cách này tránh chọn một xe đủ tải danh nghĩa nhưng không có vị trí đứng phù hợp.
Bài kiến thức nền tảng về xe cần cẩu giúp hình dung hệ thống chung; phân biệt các loại xe cẩu giúp đi sâu vào lựa chọn. Khi nhận báo giá, cần yêu cầu ghi rõ loại máy, model, phạm vi công việc và trách nhiệm chuẩn bị mặt bằng để hai bên hiểu cùng một phương án.
